Hoe maken platenspelers muziek?

“Het klinkt beter op vinyl.” Je hebt vast wel eens een audiofiel horen juichen over vinyl. Of de geluidskwaliteit nu echt beter is of niet, de muziek die via een platenspeler wordt afgespeeld, is in ieder geval anders dan het streamen van een album online, het afspelen van een cd of het luisteren naar de radio in je auto. Klassieke vinylplaten hebben de afgelopen twintig jaar een comeback gemaakt en overtroffen in 2022 officieel de cd-verkoop met een omzet van meer dan 1,4 miljard dollar. En hoewel de geribbelde schijven en de hoekige platenspelers je misschien bekend voorkomen, is het combineren van beide om de muziek te creëren waar we zo van houden, nog steeds een verbluffende ervaring.

Je weet waarschijnlijk wel dat de naald van de platenspeler die over de groeven van een plaat beweegt, muziek creëert, maar hoe gebeurt dat nu eigenlijk?

Muziek heeft de kracht om ons emotioneel te raken. Maar in de meest basale vorm is het eigenlijk gewoon een patroon van trillingen, oftewel geluidsgolven. Deze golven reizen door de lucht naar onze oren, waar ze worden geregistreerd als noten, songteksten of soms gewoon dissonante ruis (nou ja, ieder zijn ding). Platen zijn een analoge, of fysieke manifestatie van die geluidsgolven, geëtst op het oppervlak van plastic, eigenlijk een polymeer polyvinylchloride genaamd. Stel je een geluidsgolf voor die op en neer beweegt en een continue V-vorm in de lucht creëert. De groeven van een plaat zijn een fysieke versie van die vorm. Sterker nog, als je onder een microscoop kijkt, zie je die V-vormige ribbels die het oppervlak van de plaat doorkruisen als een reeks bergen en dalen. Zodra een album is opgenomen, wordt het afgespeeld in een machine die een platensnijder wordt genoemd. De trillingen van de geluidsgolven bewegen de naald van de snijder op en neer over het oppervlak van een lakplaat, waardoor inkepingen in de vorm van die geluidsgolven worden gesneden. De breedte en diepte van deze inkepingen beïnvloeden het volume en de frequentie. De baslijn op je vinylplaat van Queen’s “Another One Bites the Dust” heeft misschien diepere groeven met meer afstand ertussen dan de indrukwekkende hoge noten van Mariah Carey, die dichter bij elkaar liggen en minder diep zijn.Die lakplaat wordt vervolgens in een stempelmachine geplaatst, een machine die enorme druk uitoefent om, zoals de naam al suggereert, de groeven van de plaat in het polyvinylchloride te stempelen, waardoor de uiteindelijke versie van de plaat ontstaat. Het omzetten van die gestempelde plaat naar iets dat je kunt horen is iets ingewikkelder. De naald (ook wel stylus genoemd) van je platenspeler beweegt over de groeven terwijl de plaat draait. Terwijl de naald heen en weer beweegt, activeert hij een spoel en een magneet in de platenspeler (meer specifiek in een onderdeel dat de cartridge wordt genoemd, waar ook de naald zich bevindt). De trillende magneet en de spoel creëren een elektrische stroom die naar een luidspreker gaat. Vanaf daar werkt de platenspeler zoals de meeste audiospelers: de elektrische stroom laat de luidspreker trillen, waardoor een geluid wordt gereproduceerd dat door sommigen als superieur wordt beschouwd. Klinkt vinyl dus echt beter dan digitaal? Dat is een kwestie van persoonlijke voorkeur. Sommige luisteraars houden van de fysieke interactie met hun platen, terwijl anderen misschien de nostalgie koesteren. Echte audiofielen geloven echter dat een vinylplaat een puurdere versie van de muziek vertegenwoordigt. Digitale muziek wordt gecomprimeerd, wat de geluidskwaliteit kan beïnvloeden, terwijl vinylplaten afkomstig zijn van de “master”-kopie, die soms wordt gezien als de meest authentieke weergave van de muziek zoals die bedoeld was. De uiteindelijke beslissing laten we aan u over, afhankelijk van welke muziek uw ziel – en uw dansvoeten – beroert.