Wie of wat is Tesla?

Wie Tesla hoort uitspreken, denkt meteen aan de electrische bolides die geruisloos over onze wegen glijden, geÎntroduceerd door Elon Musk, de man die nu zijn pijlen richt op Mars. De naam Tesla had Musk niet uitgevonden, maar gaf hij aan zijn innovatieve auto’s omdat hij in volle bewondering was voor de uitvinder Nikola Tesla, die in de vergeethoek geraakt is. Nochtans betekende Tesla heel veel voor de toenmalige maatschappij en nu nog altijd. Hij was de concurrent van Edison die evenwel de “koers” won van de populariteit, alhoewel Tesla de betere uitvinder was. Hier kom ik later op terug.

Studenten en afgestudeerden in de Natuurkunde zullen de naam kennen als eenheid van de magnetische fluxdichtheid, een maat om de sterkte van de magnetische electrische stroom te meten op een oppervlak, opgewekt door een electrische spoel met windingen. Maar terwijl Edison zweerde bij zijn gelijkstroom (motoren) was Tesla de uitvinder en promotor van de wisselstroom (motoren), omdat deze laatste beter toeliet om elektriciteit te verplaatsen over grotere afstanden. Niemand staat er nu nog bij stil bij als hij het licht aanknipt, zijn televisie aanzet of op de trein stapt.

Nikola Tesla werd geboren als Serviër in Smiljan een dorpje in het huidige Kroatië op 10 juli 1856 als zoon van een priester, die stamde uit een militaire familie. Zijn moeder was analfabeet, maar Nikola schreef zijn vindingrijkheid toe aan haar. Hij week uit naar Amerika en kwam in contact met Thomas Edison, die bekend staat als de uitvinder van onder andere de  gloeilamp in 1879, alhoewel dit onwaar is, want ene Humphry Davy had deze al bedacht in 1806. Maar Edison was een economisch en zakelijk talent en wist door arbeid en veel try-outs de lamp te verbeteren om langer te laten branden. Hij bouwde ook voort op ideeën van voorgangers maar hij was wel zo sluw om “zijn” uitvindingen te patenteren. Het was tenandere Edison zelf die zei: “mijn uitvindingen zijn het resultaat van 90% hard labeur en 10% inventiviteit”.  Dan was Tesla het tegenovergestelde vernuft: 90% intellect en 10% arbeid, maar hij had geen zakeninstinct. Daarom sloeg hij met zakenman George Westinghouse de handen in elkaar om zijn wisselstroomsysteem commercieel uit te baten. George had een firma opgericht die concurreerde met Edison’s firma. Hij betaalde voor de octrooien van Tesla, maar op een bepaald moment geraakte Westinghouse in financiële problemen en Tesla redde de firma door zijn papieren patenten voor diens ogen kapot te scheuren. Tot het einde van zijn leven was dit de oorzaak van zijn latere armoede. Tesla stierf dan ook totaal berooid op een hotelkamer te New York in 1943.

Privé was Tesla een zeer excentrieke (speel)vogel, waarvan vermoed wordt dat hij een vorm van smetvrees had, waardoor hij geen enkele sexuele relatie aanging, noch met mannen, noch met vrouwen, alhoewel deze laatsten stapel liepen van hem. Vermoed wordt dat zijn obsessieve neurose voor hygiëne terug te voeren was naar de cholera die hij als twintiger had opgelopen en waarvan hij ternauwernood aan de dood ontsnapte.

Sommigen plaatsen  hem op dezelfde hoogte als Isaac Newton, veel hoger dan zijn levenslange vijand Edison.  Wat hebben we te danken aan dit miskend genie? De transformator, inductiemotor, tl-buis, waterkrachtcentrale, experimenten met röntgenstralen, draadloze energie-overdracht, het radio-principe nadien verder uitgewerkt door Marconi, meertrapstransformator lang gebruikt in tv-beeldbuizen, de Teslaspoel, de Tesla electriciteitszender, Teslaturbine, afstandsbediening (met radiogolven).Edison werd evenwel meer bekend werd door de populariteit van zijn uitvindingen omdat deze zich meer afspeelden in de amusementswereld, namelijk de gloeilamp,  de fonograaf, een voorloper van de grammofoon en grammofoonplaat en zijn ontwikkelingen voor de latere speelfilm. Meer mensen kwamen daarmee in contact dan met de uitvindingen van Tesla.