Richard Weize Founder of Bear Family Records

Bear Family Records rouwt om het verlies van Richard Weize. De muziekarchivaris, eigenaar van een platenlabel, oprichter en jarenlang leider van Bear Family Records is op 13 november 2026 overleden.

Richard Weize werd op 4 augustus 1945 geboren in Bad Gandersheim, in de toenmalige deelstaat Brunswijk. Als jong kind ontdekte hij Bill Haley via het American Forces Network (AFN). Zijn aanvankelijke enthousiasme voor rock-’n-roll groeide al snel uit tot een blijvende liefde voor Amerikaanse countrymuziek – destijds nog bekend als ‘hillbilly’-muziek. De jonge Richard was een verwoed lezer (zijn familie dreef een boek- en kantoorboekhandel). Zo kwamen zijn interesses – verhalen en muziek – op een natuurlijke wijze samen.

Hij hield er altijd van om zich te omringen met mooie dingen. Via de boekhandel van zijn ouders bestelde Richard platen van zijn idolen rechtstreeks uit de Verenigde Staten. Hij financierde zijn passie door ook bestellingen te plaatsen voor andere verzamelaars – een netwerk dat hij gaandeweg zelf verder uitbouwde. Richard Weize bleek al op jonge leeftijd een scherp zakenman. Hij had bovendien oog voor esthetiek en een talent voor organiseren. Het verbaasde zijn familie dan ook niet dat hij na zijn schooltijd een opleiding tot etaleur volgde. Verrassender was het feit dat Weize – die zelf nauwelijks alcohol dronk – in 1966 naar Londen verhuisde om daar enkele jaren als vertegenwoordiger voor een Duitse wijnhandelaar te werken. “Ik wist niets van wijn, maar ik kan alles verkopen”, antwoordde hij steevast wanneer hem daarnaar werd gevraagd.

Terug in Duitsland vestigde hij zich op het platteland nabij Bremen, samen met zijn toenmalige echtgenote Petra. In 1975 richtte hij Bear Family Records op, het platenlabel dat hij bijna 40 jaar lang zou leiden. Zijn hele leven lang beschouwde Weize zichzelf als een “nogal gekke verzamelaar”. Hij verzamelde werkelijk van alles: van Disney-strips, Mainzelmännchen-figuurtjes, flipperkasten en jukeboxen tot memorabilia uit de countrymuziek – zoals een hoed van Hank Williams, een kleedkamerdeur uit de oude Grand Ole Opry en affiches van B-westernfilms uit de jaren dertig. Zijn ware passie lag echter bij grammofoonplaten van allerlei aard: traditionele countrymuziek, rock-‘n-roll en gaandeweg ook pop, jazz en rhythm-and-blues. Alles uit de periode tussen 1920 en 1970 dat zijn belangstelling wekte. In Duitse populaire liedjes uit de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig zag hij een lokale tegenhanger van countrymuziek. Hij besloot al deze muziek opnieuw uit te brengen en onder de aandacht te brengen van een breed publiek, zowel in Duitsland als daarbuiten.

Bear Family Records groeide al snel uit tot een grote naam in de internationale muziekwereld. Richard Weize importeerde lp’s uit alle hoeken van de wereld en begon voorzichtig met het uitbrengen van eigen projecten. Het eerste grote succes voor zijn jonge label kwam in 1978 met *The Unissued Johnny Cash*, een album met niet eerder uitgebrachte opnames van het country-icoon. Destijds toonden Amerikaanse platenmaatschappijen nauwelijks interesse in hun eigen muziekgeschiedenis; de tapes lagen te verstoffen in opslagruimtes en studio’s verspreid over de Verenigde Staten. Richard Weize en een handvol andere Europese liefhebbers ontdekten een verloren wereld aan ongepubliceerde muziek en wisten zo het culturele erfgoed van zowel beroemde als minder bekende artiesten voor het nageslacht te behouden.

De beperkte speelduur van een lp vormde een belemmering die Weize – een obsessieve verzamelaar die streefde naar volledigheid – onacceptabel vond. Met de uitgave van de eerste lp-boxset van Bear Family Records in 1980 vond hij weliswaar geen nieuw formaat uit, maar hij transformeerde het wel. Samen met zijn team bij Bear Family introduceerde hij standaarden die zelfs in de klassieke muziek nog onbekend waren, waarmee hij de platenindustrie revolutioneerde. Elke lp in een boxset zat in een eigen hoes in volledige kleur. De diepgang van het onderzoek en zijn persoonlijke nauwgezetheid overtroffen menig wetenschappelijke bron; de opnames werden uiterst zorgvuldig gerestaureerd wat betreft geluidskwaliteit; en de sets bevatten uitgebreide boeken op lp-formaat, gevuld met biografieën, discografieën, details over opnamesessies en talloze foto’s en illustraties. De boxset *Rockin’ Rollin’ Bill Haley* werd de maatstaf voor latere retrospectieven van artiesten en historische documentaires op lp en, later, op cd.

In de 35 jaar die volgden, realiseerde Weize bijna 300 van dergelijke boxset-projecten. In totaal was hij als producent verantwoordelijk voor ruim 2.000 uitgaven van Bear Family – een buitengewone levensprestatie die nauwelijks tijd of ruimte overliet voor zaken buiten de muziek om. Weize beweerde wel eens dat hij 18 uur per dag, 365 dagen per jaar werkte. Vakanties vieren, vrije tijd doorbrengen, de knop omzetten of simpelweg een dag voorbij laten gaan: het waren concepten die hem vreemd waren. Zijn ‘baan’ was een voorrecht. Hij beschouwde zijn roeping niet als werk; Hij beschouwde het als een geluk dat hij in zijn eigen levensonderhoud en dat van zijn gezin kon voorzien dankzij zijn passie voor muziek.

Jarenlang was zijn naam verbonden met de wortels van de Amerikaanse muziek. Daar kwam verandering in, althans vanaf het moment dat hij zich ging toeleggen op het documenteren van historische Duitse onderwerpen. Een voorbeeld daarvan is het unieke verslag van het Joodse muziekleven in Berlijn tussen 1933 en 1938: *Vorbei … Beyond Recall* – een boxset bestaande uit 11 cd’s, een dvd en een boek van 518 pagina’s. Daarnaast bracht hij cd-reeksen uit over de geschiedenis van het politiek cabaret, een documentairecollectie met liederen uit de Duitse arbeidersbeweging, een publicatie (boek met cd) over het ontstaan ​​van de Duitse singer-songwriter-scene op Burg Waldeck, en een reeks gewijd aan het Duitse chanson.

Zijn geluidsopnamen werden herhaaldelijk bekroond met de ‘Preis der Deutschen Schallplattenkritik’ (Duitse prijs voor muziekrecensenten), en hij ontving persoonlijk de prijs voor zijn gehele oeuvre. Bear Family en Richard Weize werden bovendien onderscheiden met een ECHO-prijs voor hun bijdragen. Begin 2021 werd hem het ‘Bundesverdienstkreuz’ (Duits federaal kruis van verdienste) toegekend als erkenning voor zijn levenswerk. Tal van internationale onderscheidingen, waaronder de W. C. Handy Award en de Kurt Weill Prize, volgden of vergezelden deze erkenningen. In 1998 werd Richard Weize de derde partner in het ‘Klaus Kuhnke Archiv für populäre Musik’ in Bremen, naast Peter Schulze en Manfred Miller.

Weize zag zichzelf als een archivaris wiens taak het was om vluchtige muziekopnamen te bewaren voor toekomstige generaties, verloren gewaande schatten uit de muziekgeschiedenis op te sporen en deze toegankelijk te maken voor geïnteresseerde luisteraars. In zijn toespraak ter gelegenheid van de toekenning van het ‘Bundesverdienstkreuz’ vergeleek Götz Alsmann het belang van Richard Weize met dat van Ludwig Köchel, de samensteller van de Köchel-catalogus voor klassieke muziek.

Hoewel Bear Family Records een commercieel platenlabel is, hebben veel van Weizes producties het karakter van wetenschappelijke publicaties. Hij zette deze projecten op touw zonder zich af te vragen of ze commercieel rendabel zouden zijn – een werkwijze die zijn zakenpartners vaak in paniek bracht.

Nadat hij zich jaren eerder al had teruggetrokken uit de dagelijkse leiding om zich volledig te kunnen concentreren op het ontwikkelen van nieuwe projectideeën, verkocht Weize eind 2014 Bear Family Records GmbH aan twee medewerkers die al lang bij het bedrijf werkten. Vervolgens richtte hij het label RWA (Richard Weize Archiv) op, waarmee hij – zelfs na zijn ‘pensioen’ – met veel liefde en uiterste zorg lp’s en cd’s bleef uitbrengen. Via zijn tweede label, ‘…and more Bears’ – dat al sinds het begin van de jaren 2000 bestond – bracht hij talloze digitale uitgaven uit. Tot aan zijn overlijden op 13 november 2026 bleef hij gedreven door zijn passie voor verzamelen, onderzoek doen en publiceren.

De leegte die hij achterlaat, kan niet worden opgevuld. Zoals de Amerikanen zeggen: “They don’t make ’em like that anymore.” Wat overblijft is zijn enorme nalatenschap – een cultureel erfgoed van mondiale betekenis: een omvangrijke collectie van diepgaande historische muziekprojecten die fungeren als monumenten, niet alleen voor talloze muzikanten, maar ook voor het levenswerk en de passie van Richard Weize zelf. Hij zal nooit worden vergeten. Dank je wel, Richard!

Richard Weize was 81 jaar oud. Onze gedachten en medeleven gaan uit naar zijn echtgenote, Birgit Niels, en naar zijn kinderen en kleinkinderen.

Bron: perscommuniqué Bear Family Records