Het bewogen leven van een Tex-Mex-legende

Freddy Fender was een van de meest bijzondere zangers uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis. Hij was een artiest die verschillende muzikale werelden met elkaar wist te verbinden: country, rock-‘n-roll, rhythm-and-blues en de Mexicaans-Amerikaanse muziek uit het zuiden van Texas. Met zijn warme, licht hese stem, zijn karakteristieke accent en zijn emotionele manier van zingen wist hij miljoenen mensen te raken.

Zijn leven was bovendien een opmerkelijk verhaal van armoede, muzikale ambities, tegenslagen, persoonlijke moeilijkheden en een indrukwekkende comeback. Hij groeide op in een arbeidersgezin vlak bij de Mexicaanse grens, kende al op jonge leeftijd de kracht van muziek, raakte vervolgens jarenlang op de achtergrond en werd uiteindelijk, toen hij al ver in de dertig was, een internationale ster.

Freddy Fender werd op 4 juni 1937 geboren in San Benito, een stad in de Rio Grande Valley in het uiterste zuiden van de Amerikaanse staat Texas, vlak bij de grens met Mexico. Zijn geboortenaam was Baldemar Garza Huerta. Het gezin Huerta had weinig geld. Werken was noodzakelijk en de kinderen maakten al vroeg kennis met de moeilijkheden van het arbeidersbestaan. Op ongeveer tienjarige leeftijd trad hij voor het eerst op tijdens een talentwedstrijd bij een lokaal radiostation . Hij zong een Spaans lied en wist indruk te maken. Zijn weg naar succes was echter nog lang. Hij was een jongen uit een arbeidersgezin, zonder de financiële middelen of contacten die een muzikale carrière gemakkelijker konden maken. Zijn vroege repertoire bestond onder meer uit rockabilly, een muziekstijl waarin rock-’n roll en country samenkomen. Hij zong daarnaast populaire Amerikaanse liedjes in het Spaans. Een van zijn vroege opnamen was No Seas Cruel, een Spaanstalige versie van Elvis Presleys Don’t Be Cruel. De opname werd bijzonder succesvol in Mexico en delen van Zuid-Amerika. In 1959 nam hij de artiestennaam Freddy Fender aan. De naam Freddy klonk aantrekkelijk en gemakkelijk herkenbaar, terwijl Fender verwees naar het bekende merk van gitaren en versterkers. Aan het einde van de jaren vijftig zette Freddy Fender een belangrijke stap met het nummer Wasted Days and Wasted Nights.

Het lied, dat hij zelf schreef, ging over verloren tijd, liefdesverdriet en het besef dat een relatie niet meer is wat ze ooit was. De combinatie van een eenvoudige melodie en een gevoelige uitvoering paste goed bij zijn stem. Het nummer werd een van de eerste belangrijke opnamen uit zijn carrière.

In 1960 werd Fender in Baton Rouge, Louisiana, gearresteerd wegens bezit van marihuana. Hij werd veroordeeld en bracht vervolgens bijna drie jaar door in de Louisiana State Penitentiary. Na zijn vrijlating probeerde Fender opnieuw werk te vinden als muzikant. Hij trad op in de omgeving van New Orleans en kwam daar in contact met andere muzikanten, onder wie Aaron Neville en Dr. John. Toch was het niet eenvoudig om zijn carrière weer op te bouwen. Fender bleef daarentegen muzikaal actief, zij het op kleinere schaal. Op 9 augustus 1957 was hij getrouwd met Evangelina Muñiz, die doorgaans Vangie werd genoemd.  Samen kregen zij vier kinderen. Hun relatie kende moeilijke perioden. Het echtpaar ging later uit elkaar, maar trouwde uiteindelijk opnieuw met elkaar. Het jaar 1974 veranderde het leven van Freddy Fender voorgoed. Hij was inmiddels 37 jaar oud. Zijn eerste muzikale periode lag ver achter hem en jarenlang had hij zijn inkomsten vooral uit ander werk gehaald. Toch was hij nog steeds een begenadigd zanger.

De producer Huey P. Meaux zag mogelijkheden in zijn stem en hielp hem een nieuwe opnamecarrière op te bouwen. Samen namen ze in Houston het nummer Before the Next Teardrop Falls op, een lied dat oorspronkelijk door andere songwriters was geschreven. De opname werd uitgebracht via Meaux’ platenlabel Crazy Cajun en kreeg vervolgens een grotere distributie via ABC/Dot Records.Een bijzonder element was het Spaanstalige gedeelte. Fender voegde tijdens de studiosessie spontaan een Spaanse passage toe, waardoor de opname een tweetalig karakter kreeg. Het nummer bereikte in 1975 de eerste plaats van zowel de Amerikaanse poplijst als de countrylijst van Billboard. Het werd daarmee een uitzonderlijke crossoverhit: een plaat die verschillende publieksgroepen tegelijk wist te bereiken. Fender kreeg tijdens de Country Music Association Awards van 1975 erkenning voor Before the Next Teardrop Falls, dat werd uitgeroepen tot Single of the Year. Hij won daarnaast belangrijke onderscheidingen binnen de countrymuziek. Ook de Academy of Country Music bekroonde hem als veelbelovend mannelijk vocalist. De plaat werd bovendien een gouden album, een teken van de enorme commerciële belangstelling. Na het succes van Before the Next Teardrop Falls bleek dat Fender geen eendagsvlieg was.

De belangstelling voor zijn oudere muziek nam toe. Zijn opname van Wasted Days and Wasted Nights werd opnieuw uitgebracht en bereikte in 1975 de eerste plaats op de Amerikaanse countrylijst. Het bijzondere aan Wasted Days and Wasted Nights was dat de emotionele inhoud goed aansloot bij zijn persoonlijke geschiedenis. Het nummer ging over spijt en verloren tijd, thema’s die na zijn moeilijke jaren een extra betekenis konden krijgen voor luisteraars.Om te begrijpen waarom Fender zo bijzonder was, moeten we verder kijken dan zijn grootste hits. Zijn muziek was een combinatie van verschillende tradities. Hij hoorde thuis in de Amerikaanse countrymuziek, maar was tegelijkertijd een belangrijke vertegenwoordiger van de Mexicaans-Amerikaanse muziekcultuur van Zuid-Texas. Wat is die Tejano-muziek? Tejano is een verzamelnaam voor verschillende muziekstijlen die zijn ontstaan binnen de Mexicaans-Amerikaanse gemeenschap van Texas.

Fender groeide op in deze muzikale omgeving en nam de verschillende invloeden mee in zijn werk. Zijn repertoire omvatte onder meer:

  • Countryballades over liefde en verlies.
  • Rock-‘n-roll met een duidelijke invloed van de jaren vijftig.
  • Spaanstalige uitvoeringen van Amerikaanse hits.
  • Tex-Mex- en Tejano-muziek die zijn culturele achtergrond weerspiegelden.
  • Liedjes waarin traditionele invloeden en moderne arrangementen samenkwamen.

Het was juist die combinatie die hem onderscheidde van veel andere countryzangers uit zijn tijd. In de loop van zijn carrière trad Fender op bij belangrijke gelegenheden en verscheen hij in televisieprogramma’s. Hij zong ook bij presidentiële inauguratievieringen, waaronder die van George H. W. Bush en Bill Clinton.

Aan het einde van de jaren tachtig begon Fender aan een nieuwe fase van zijn carrière. In 1989 richtte hij samen met drie andere bekende muzikanten de groep Texas Tornados op. De bezetting bestond uit:

  • Freddy Fender – zang.
  • Doug Sahm – zang, gitaar en andere instrumenten.
  • Augie Meyers – toetsen.
  • Flaco Jiménez – accordeon.

Deze muzikanten hadden elk hun eigen achtergrond en ervaring. Samen brachten ze een grote hoeveelheid muzikale kennis en verschillende tradities bij elkaar. Doug Sahm had ervaring met rock, country en Texaanse muziek. Augie Meyers stond bekend om zijn karakteristieke toetsenwerk. Flaco Jiménez was een vooraanstaande accordeonist binnen de conjunto- en Tex-Mex-traditie. Fender bracht zijn herkenbare stem en zijn ervaring met countryballades mee. De Texas Tornados waren niet zomaar een begeleidingsband voor Fender. Het was een volwaardige groep waarin iedere muzikant een eigen bijdrage leverde.

In 1998 maakte Fender deel uit van een nieuw muzikaal project: Los Super Seven. De groep bracht muzikanten samen uit verschillende delen van de Amerikaanse rootsmuziek.  Onder de betrokken artiesten bevonden zich Flaco Jiménez, muzikanten van Los Lobos, Ruben Ramos, Joe Ely en Rick Treviño. Het idee achter Los Super Seven was verwant aan dat van de Texas Tornados: muzikanten met verschillende achtergronden samenbrengen om de rijkdom van de Amerikaanse muziek te laten horen.

Een van de meest betekenisvolle projecten uit zijn latere carrière was het album La Música de Baldemar Huerta. Het album won in 2002 de Grammy Award voor Best Latin Pop Album.

De laatste jaren van Freddy Fenders leven werden gekenmerkt door ernstige gezondheidsproblemen. In 2000 kreeg hij de diagnose hepatitis C. Zijn gezondheid verslechterde verder en hij onderging in 2002 een niertransplantatie, waarbij zijn jongste dochter Maria de donor was. In 2004 volgde een levertransplantatie. Op 31 december 2005 gaf Fender zijn laatste concert.

Begin 2006 werd bekend dat hij aan longkanker leed. Zijn toestand ging achteruit en op 14 oktober 2006 overleed hij in zijn woning in Corpus Christi, Texas. Hij was 69 jaar oud. Na zijn overlijden werd Fender in zijn geboortestreek herdacht als een van de belangrijkste muzikanten die San Benito had voortgebracht. Op 18 oktober 2006 vond zijn uitvaartmis plaats in de Queen of the Universe Catholic Church in San Benito. Voor de dienst trok een rouwstoet langs Freddy Fender Lane en het huis in de buurt waar hij was opgegroeid. Hij werd met militaire eer begraven op de begraafplaats van San Benito. De aanwezigheid van vertegenwoordigers uit de politiek en de muziekwereld onderstreepte hoe belangrijk hij voor zijn gemeenschap was geworden. Hij was niet alleen een bekende zanger, maar ook iemand die zijn geboortestreek internationaal op de kaart had gezet.