Richard Coudenhove-Kalergi, visionair van Europa

Richard Coudenhove-Kalergi

Richard Nicolaus graaf Coudenhove-Kalergi, geboren op 16 november 1894 in Tokio was een Oostenrijks-Japans schrijver, politicus en stichter van de Paneuropese Unie, de ideologische voorloper van het huidige Europa, waarvan Albert Einstein, Konrad Adenauer en Thomas Mann lid waren.

Hoewel Richard Coudenhove-Kalergi de eerste en vroege , visionaire intellectuele grondlegger was van het idee van een verenigd Europa, worden Robert Schuman en Jean Monnet beschouwd als de “founding fathers” van Europa omdat zij de concrete verwezenlijking ervan uitvoerden en is Coudenhove daardoor verwezen naar de kerkers van de geschiedenis.

Coudenhove-Kalergi streefde naar een Europees, politiek, economisch en cultureel tegengewicht voor de Verenigde Staten, Rusland en Azië. Hij bedacht een douane-unie, een interne markt met een gemeenschappelijke munt (de latere Euro) en opheffing van de binnenlandse grenzen met collectief bewaakte buitengrenzen (de latere Schengen-akkoorden zonder buitengrenzen). Hij bedacht ook een gezamenlijk leger en een vloot (die er nog altijd niet gekomen zijn).

Zijn bijdrage lag vooral in de ideologische en theoretische sfeer want hij presenteerde zijn manifest “Pan-Europa” al in 1923 en organiseerde ook een congres, maar het bleef bij een beweging van intellectuelen en politici zonder directe, bindende politieke stappen.

Maar het waren de pragmatici Schuman en Monnet die na de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog een concrete en praktische methode vonden om de Europese eenwording in gang te zetten.

Het moet wel gezegd worden dat de Pan-Europese Unie verboden werd door de Nazi’s, waardoor Coudenhove uitweek naar Zwitserland en vandaar vertrok naar de States, waar hij professor geschiedenis werd. En op 3 augustus 1955 stelde hij voor om de “Ode an die Freude” van Ludwig von Beethoven aan te wijzen als Europees volkslied dat pas in 1972 overgenomen werd door de Raad van Europa en in 1985 door de Europese Gemeenschap. Wel rijkelijk laat als ge het mij vraagt. Misschien daarom dat zijn ideeën van Europees leger en vloot nog altijd geen werkelijkheid is geworden.